Rozwijanie zmysłów u małego dziecka z niepełnosprawnością             (i nie tylko) część 1 – dotyk.

 

Zmysły są niezwykłą i stale „otwartą” bramą do poznawania otaczającego nas świata. Dzięki nim uzyskujemy informacje o tym co   i kto nas otacza, budujemy fundament naszego współdziałania z przedmiotami i ludźmi. Niepełnosprawność dziecka znacząco wpływa na sposób i rodzaj poznania tego co nas otacza, na zakres funkcjonowania zmysłów. Niepełnosprawność zmysłowa (słuchowa lub wzrokowa) determinuje sposób pracy dwóch najważniejszych do poznania zmysłów, warunkuje sposób w jaki dziecko może uzyskać jak najwięcej informacji o świecie i o tym, co się w nim dzieje. Nauka wykorzystywania informacji pochodzących ze sprawie działających zmysłów skutecznie pomoże zintegrować całość informacji pochodzącej z poznania otoczenia, jej znacznie dla rozwoju dziecka, zrozumienie tego, co dzieje się w danym momencie.

 

DOTYK

Zmysł dotyku ma szczególne miejsce w poznaniu świata dla dziecka niepełnosprawnego wzrokowo. Wiele dzieci z wadami wzroku i dodatkowymi upośledzeniami wykorzystuje dotyk jako jeden z głównych sposobów gromadzenia informacji. Należy uczyć dziecko zbierania informacji z otoczenia za pomocą dotyku czynnego, eksploracyjnego, który nie tylko zachęci dziecko do dotykania przedmiotów jako sposobu na odkrywanie świata, ale i umożliwi pełne i prawdziwe poznanie najbliższego fizycznego otoczenia.

Należy zachęcać dziecko aby używało dwóch rąk w czasie dotykania. Jeżeli ze względu na  współwystępującą niepełnosprawność ruchową dziecko ma ograniczenia w korzystaniu z jednej lub obu jej rąk, należy wspólnie z terapeutami ruchu opracować strategie wzajemnego połączenia obu rąk w celu zbadania i zebrania informacji za pomocą dotyku.

Wśród niektórych dzieci obserwujemy zjawisko odporu na dotyk zwane powszechnie "obronnością dotykową". Poradzenie sobie  z unikaniem dotykania przez dziecko może być trudne, ponieważ z jednej strony ważne jest, aby dzieci badały i zbierały informacje, ale z drugiej strony ważne jest także respektowanie ich awersji dotykowych, lęku i nieprzyjemnych wrażeń płynących   z dotykania. Jeśli twoje dziecko ma tendencję do opierania się zmysłowi dotyku, szukaj sposobów, aby pomóc mu poczuć się bezpiecznie gdy dotyka czegoś.

 

W tym celu stworzyłam stolik sensoryczny. Do jego budowy zostały wykorzystane 4 płyty pilśniowe oraz 8 rodzajów materiałów sensorycznych – po 2 na jedną ścianę m.in. papier ścierny, gąbka, wykładziny dywanowe różnego rodzaju, filc, materiał typu kożuszek, dywan z długim włosiem. Taki stolik lub inne fakturowe powierzchnie Można również okleić materiałami typu: sztuczna trawa, folia, zamsz, sztruks, guma, korek, itp. Podstawowa zasada przy tworzeniu takich powierzchni sensorycznych oswajających dzieci z różnego rodzaju fakturami to różnorodność  dotykowa. Stolik sensoryczny stanowić może jeden z mebli w pokoju dziecka. Bawiąc się przy takim stoliku dziecko mimo chodem dotyka jego fakturowych ścian oswajając dłonie, nogi, plecy z kontaktem z tak różnymi fakturami. Stałość faktur zapewnia dziecku ich dostępność w różnym czasie dnia i odmienny dla każdego dziecka czas potrzeby na oswojenie się. Takie naturalne oswajanie dziecka z fakturami odbywa się na warunkach i zasadach malucha. Jest trwałe bo naturalne, funkcjonalne.

 

Zachęcam do własnych produkcji.